Wat is Sapelli?
De Houtwijzer · Houtregister
Houtsoort · uitgezochtSapelli
Draai een sapellipaneel een kwartslag en de streping wisselt van licht naar donker. Precies die bewegende glans houdt het al een eeuw in interieurs.
- Entandrophragma cylindricum
- Familie van de mahonie
- Matig duurzaam
Sapelli
Draai een sapellipaneel een kwartslag en de streping wisselt van licht naar donker. Die bewegende glans is precies waarom het al een eeuw in interieurs zit.
Klik op een hoofdstuk of gebruik de pijlen.
Familie van de mahonie
Sapelli hoort bij de Meliaceae — dezelfde familie als mahonie — en dat zie je terug in de kleur en de glans.
De botanische naam is Entandrophragma cylindricum. De boom groeit in het permanent groene tropische regenwoud van vrijwel heel Midden- en West-Afrika: Ivoorkust, Ghana, Nigeria, Kameroen, de Centraal-Afrikaanse Republiek, Congo en Congo-Brazzaville. Het is een reus — 40 tot 50 meter hoog, met een rechte cilindrische stam die 15 tot 20 meter takvrij is en 70 tot 120 centimeter in doorsnede meet.
Het kernhout is roodachtig bruin met vaak een gouden glans; het spinthout is rozegrijs en steekt duidelijk af. De typische streping ontstaat doordat de vezels afwisselend van richting draaien — de zogenoemde wisseldraad. Daardoor weerkaatst elke streep het licht anders, en verandert het beeld als je om het paneel heen loopt.
In duurzaamheid is sapelli matig: geschikt voor binnenwerk en voor beschut buitenwerk met een goede afwerking, maar geen soort die je onbehandeld in de tuin legt. Zijn reputatie dankt het aan de decoratieve tekening en de goede bewerkbaarheid.
Diezelfde wisselende vezelrichting die de glans veroorzaakt, maakt schaven en frezen lastiger: op de ene helft van de plank snijd je met de vezel mee en op de andere ertegenin. Werk met scherp gereedschap en neem ondiepe passages.
- Botanische naam
- Entandrophragma cylindricum Sprague
- Familie
- Meliaceae — die van de mahonie
- Herkomst
- Midden- en West-Afrika
- Boomhoogte
- 40 tot 50 m
- Takvrije stam
- 15 tot 20 m
- Stamdiameter
- 70 tot 120 cm
- Kernhout
- roodachtig bruin met gouden glans
- Spinthout
- rozegrijs, duidelijk afstekend
Eerlijk is eerlijk: sapelli is maar matig duurzaam en het werkt behoorlijk bij wisselende luchtvochtigheid. Voor buitentimmerwerk betekent dat een degelijke afwerking en onderhoud; onbehandeld in de tuin houdt het niet lang stand. En door de wisseldraad kun je niet zomaar doorschaven — wie een spiegelglad vlak wil, komt er met schuren dichter bij dan met een schaaf.
Waar sapelli voor gebruikt wordt
Fineer en paneelwerk
De klassieke toepassing. In fineer komt de streepglans het sterkst tot zijn recht — het effect waarvoor het hout gekozen wordt.
Binnendeuren en trappen
Goed bewerkbaar, mooie kleur, en hard genoeg voor werk dat dagelijks aangeraakt wordt.
Meubels
Zowel massief als in fineer. De roodbruine tint past bij zowel klassiek als hedendaags interieur.
Buitentimmerwerk
Ramen en deuren, mits goed afgewerkt en onderhouden. Sapelli is een klassieke keuze in de timmerwerkplaats, maar niet onbehandeld.
Muziekinstrumenten
In gitaarbouw een veelgebruikt alternatief voor mahonie, met vergelijkbare klankeigenschappen.
Niet in de tuin
Matig duurzaam en het werkt sterk. Voor terrassen en tuinmeubilair zijn er logischer keuzes.
Werken met sapelli
Ondiep schaven
Door de wisseldraad scheurt het hout uit als je te diep schaaft. Neem ondiepe passages met een scherp mes, en werk de rest af met schuurpapier.
Neemt afwerking goed aan
Lak, olie en beits trekken egaal in. Een blanke lak of olie versterkt de gouden glans het meest.
Laten acclimatiseren
Sapelli werkt merkbaar. Laat het minstens enkele dagen wennen aan de ruimte voor je het verwerkt.
Spinthout eruit
Het rozegrijze spinthout is niet duurzaam en steekt bovendien lelijk af tegen het kernhout.
Stof afzuigen
Het fijnstof kan luchtwegen en huid prikkelen, zoals bij de meeste tropische soorten. Werk met afzuiging en een masker.
Herkomst navragen
Sinds de Europese regels rond ontbossingsvrije producten moet je leverancier de herkomst kunnen aantonen. Vraag ernaar.
Veelgestelde vragen over sapelli
Is sapelli hetzelfde als mahonie?
Niet dezelfde soort, wel dezelfde familie: de Meliaceae. Sapelli lijkt op mahonie in kleur en glans en wordt er vaak als alternatief voor gebruikt.
Waar komt sapelli vandaan?
Uit het tropisch regenwoud van vrijwel heel Midden- en West-Afrika, van Ivoorkust tot Congo-Brazzaville.
Kan sapelli buiten?
Voor buitentimmerwerk met een goede afwerking en onderhoud wel. Onbehandeld in de tuin niet: het is maar matig duurzaam en werkt sterk.
Wat is die glans die met het licht meebeweegt?
Dat is de streepglans, veroorzaakt door wisseldraad: de vezels draaien afwisselend van richting, waardoor elke streep het licht anders weerkaatst.
Waarom scheurt sapelli uit bij het schaven?
Door diezelfde wisseldraad. Op de ene helft van de plank schaaf je met de vezel mee, op de andere ertegenin. Neem ondiepe passages met scherp gereedschap.
Herken ik het spinthout?
Ja, het is rozegrijs en steekt duidelijk af tegen het roodbruine kernhout. Dat lichtere deel is niet duurzaam.
Verder in het houtregister
Vergelijk sapelli met de andere Afrikaanse soorten in de Houtwijzer.
Een vraag over jouw project? Stel ze gerust — we denken graag mee.
Foto's via Wikimedia Commons: Entandrophragma cylindricum — Philipp Zinger, CC BY-SA 4.0 · Kew Gardens, Londen — Ian Alexander, CC BY-SA 4.0
De Houtwijzer
Verder in Houtsoorten
Andere rubrieken:Hout begrijpenOnderhoud & afwerkingKiezen & kopenZelf bouwenBomen & bossen