Kastanjehout: Europees buitenhout dat zichzelf beschermt
De Houtwijzer · Kiezen en vergelijken
Twee soorten naast elkaarWilde en tamme kastanje
Twee bomen met dezelfde naam die botanisch niets met elkaar te maken hebben. De ene geeft duurzaam bouwhout en eetbare vruchten, de andere geen van beide.
- Castanea sativa vs Aesculus
- Verschillend blad en vrucht
- Slechts één is eetbaar
Tamme kastanjeCastanea sativa
Wilde en tamme kastanje
Twee bomen met dezelfde naam, die botanisch niets met elkaar te maken hebben. De ene levert duurzaam bouwhout en eetbare vruchten, de andere geen van beide.
Klik op een hoofdstuk of gebruik de pijlen.
Het verschil in het kort
De verwarring komt van de naam en van de vrucht: allebei dragen ze glanzend bruine noten in een stekelige bolster. Daar houdt de gelijkenis op.
De **tamme kastanje** (*Castanea sativa*) hoort bij de familie Fagaceae, samen met eik en beuk. Ze komt oorspronkelijk uit Zuid-Europa en Klein-Azië en werd door de Romeinen naar het noorden gebracht. Haar vruchten zijn de kastanjes die je in de winter geroosterd eet, en haar hout is een van de weinige Europese soorten in duurzaamheidsklasse 2.
De **wilde kastanje** of paardenkastanje (*Aesculus hippocastanum*) hoort bij de familie Sapindaceae, samen met esdoorn en lychee. Ze komt uit de Balkan en is bij ons vooral een laan- en parkboom. Haar vruchten zijn giftig, en haar hout is zacht, weinig duurzaam en van weinig waarde.
Ze zijn dus niet alleen verschillende soorten — ze zitten in verschillende families en verschillende orden. Dat twee zulke onverwante bomen dezelfde naam kregen, komt puur door de gelijkende vrucht.
Tamme kastanje heeft een enkelvoudig, langwerpig blad met een gezaagde rand — als een grote wilgenblad met tandjes. Wilde kastanje heeft een handvormig samengesteld blad: vijf tot zeven deelblaadjes die als vingers uit één punt komen. Onmiskenbaar, ook op afstand.
- Tamme kastanje
- Castanea sativa, familie Fagaceae
- Wilde kastanje
- Aesculus hippocastanum, familie Sapindaceae
- Verwantschap
- geen — verschillende families
- Vruchten tamme
- eetbaar, geroosterd of gekookt
- Vruchten wilde
- giftig (aesculine)
- Hout tamme
- klasse 2, duurzaam bouwhout
Eerlijk is eerlijk: de verwarring is niet onschuldig. Elk najaar belanden er mensen bij de spoeddienst omdat ze paardenkastanjes voor eetbare kastanjes aanzagen. Aesculine geeft misselijkheid, braken en buikkrampen. Bij twijfel: niet eten.
Alle verschillen op een rij
| Tamme kastanje | Wilde kastanje | |
|---|---|---|
| Botanisch | Castanea sativa | Aesculus hippocastanum |
| Familie | Fagaceae (eik, beuk) | Sapindaceae (esdoorn) |
| Herkomst | Zuid-Europa, Klein-Azië | De Balkan |
| Blad | Enkelvoudig, langwerpig, gezaagde rand | Handvormig samengesteld, 5 tot 7 deelblaadjes |
| Bolster | Dicht bezet met lange, dunne stekels | Enkele korte, dikke stekels |
| Vrucht | Meestal 2 tot 3 platte noten per bolster | Meestal 1 ronde, bolle noot |
| Eetbaar | Ja, geroosterd of gekookt | Nee — giftig |
| Bloei | Lange gele katjes, juni-juli | Rechtopstaande witte of roze bloemkaarsen, mei |
| Hout | Duurzaamheidsklasse 2 | Zacht, weinig duurzaam |
Vier manieren om ze uit elkaar te houden
- Kijk naar het bladEnkelvoudig en langwerpig met tandjes = tamme kastanje. Vijf tot zeven blaadjes als vingers uit één punt = wilde kastanje. Dit werkt het hele groeiseizoen.
- Kijk naar de bolsterDicht bezet met lange, dunne, egelachtige stekels = tamme. Een paar korte, dikke stekels op een groene bol = wilde.
- Kijk naar de nootTwee of drie platte noten met een puntje = tamme. Eén ronde, bolle, glanzende noot = wilde.
- Kijk naar de bloeiIn mei rechtopstaande witte of roze "kaarsen" = wilde. In juni-juli lange, hangende gele katjes = tamme.
Elk najaar worden paardenkastanjes voor eetbare kastanjes aangezien. Het onderscheid is met bolster en noot samen altijd te maken; lukt dat niet, laat ze dan liggen. Aesculine is niet dodelijk maar wel bijzonder onaangenaam.
Wat de twee houten waard zijn
Bruikbaar bouwhout
- Duurzaamheidsklasse 2 — buiten zonder behandeling
- Warm lichtbruin, lijkt sterk op eiken
- Hoog tanninegehalte: onaantrekkelijk voor schimmels
- Traditioneel in palen, gevels, hekwerk en meubels
- Lichter dan eiken en makkelijker te bewerken
Zelden verwerkt
- Zacht, licht en weinig duurzaam
- Bleek en vrijwel zonder tekening
- Werkt sterk en scheurt bij het drogen
- Hooguit voor speelgoed, kisten en houtsnijwerk
- Vooral geplant om de bloei, niet om het hout
De volledige gids over het hout van de tamme kastanje — cijfers, toepassingen en onderhoud — staat op tamme kastanjehout.
Veelgestelde vragen over wilde en tamme kastanje
Kan ik wilde kastanjes eten?
Nee. Paardenkastanjes bevatten aesculine, dat misselijkheid, braken en buikkrampen veroorzaakt. Alleen de vruchten van de tamme kastanje (Castanea sativa) zijn eetbaar.
Zijn wilde en tamme kastanje familie?
Nee, en dat verrast de meeste mensen. Tamme kastanje hoort bij de Fagaceae (eik en beuk), wilde kastanje bij de Sapindaceae (esdoorn). Ze delen alleen de naam en een gelijkende vrucht.
Hoe herken ik het snelst welke boom ik zie?
Aan het blad. Tamme kastanje heeft een enkelvoudig, langwerpig blad met een gezaagde rand; wilde kastanje heeft vijf tot zeven deelblaadjes die als vingers uit één punt komen.
Is het hout van beide bruikbaar?
Alleen dat van de tamme kastanje echt. Dat haalt duurzaamheidsklasse 2 en kan buiten zonder behandeling. Wilde kastanje is zacht, weinig duurzaam en wordt zelden verwerkt.
De twee kastanjes in perspectief
Eén naam, twee families — en maar één die je mag eten.
Een vraag over jouw project? Stel ze gerust — we denken graag mee.
Castanea sativa — Tim van de Staak, CC BY-SA 4.0 · Castanea sativa — AnRo0002, CC0 · Aesculus hippocastanum — Vikiçizer, Public domain · Foto via Wikimedia Commons: Castanea sativa — Paulo Etxeberria, CC BY-SA 3.0