De Veelzijdige Wereld van PU Schuim
De Houtwijzer · Materialen
Materiaal · uitgelegdPU-schuim
Van de vulling van je zitkussen tot de isolatie in je dak en de bus montageschuim in de schuur: telkens hetzelfde polymeer, alleen anders opgeschuimd.
- Polyol + isocyanaat
- Zacht tot steenhard
- Buiten: polyester wint
PU-schuim
Van de vulling van uw zitkussen tot de isolatie in uw dak en de bus montageschuim in de kelder: het is telkens hetzelfde polymeer, anders opgeschuimd.
Klik op een hoofdstuk of gebruik de pijlen.
Eén reactie, duizend gedaanten
PU-schuim ontstaat uit de reactie tussen polyolen en isocyanaten. Door die reactie te sturen krijg je alles van dons tot steen.
De chemie werd in 1937 ontdekt, en het bijzondere eraan is de enorme bandbreedte. Dezelfde grondreactie levert een zacht zitkussen, een stijve isolatieplaat en een hard constructie-element op — het verschil zit in de gebruikte grondstoffen, de blaasmiddelen en of de cellen open of gesloten zijn.
Open cellen laten lucht door: dat geeft een zacht, ademend schuim voor matrassen en kussens. Gesloten cellen sluiten lucht op: dat geeft een stijf, isolerend schuim dat bovendien vocht buitenhoudt — de reden dat isolatieplaten er zo van gemaakt zijn.
In een tuinmeubelcontext is vooral dat verschil belangrijk. Een zacht zitkussen met PU-schuim zit heerlijk binnen, maar buiten houdt het water vast en wordt het van binnenuit vochtig. Daarvoor is een polyestervulling de betere keuze.
Open cellen zuigen water op als een spons en geven het traag weer af. Een kussen met PU-schuim dat een regenbui krijgt, blijft dagen vochtig en gaat schimmelen. Voor buitenkussens bestaat er wel speciaal drainageschuim met doorlopende kanalen, maar gewoon meubelschuim hoort binnen.
- Basis
- reactie van polyolen met isocyanaten
- Ontdekt
- 1937
- Open cel
- zacht en ademend — kussens, matrassen
- Gesloten cel
- stijf en isolerend — isolatieplaten
- Montageschuim
- hardt uit met het vocht uit de lucht
- Buiten
- gewoon meubelschuim houdt water vast
- Alternatief buiten
- polyestervulling of drainageschuim
Eerlijk is eerlijk: PU-schuim is een kunststof uit aardolie en het laat zich moeilijk recycleren, omdat het chemisch verknoopt is en niet zomaar omsmelt. Wat er wél gebeurt, is hergebruik als vlokken in bijvoorbeeld ondertapijt. En montageschuim is bij het aanbrengen het minst onschuldige product uit deze familie: uitgehard is het stabiel, maar de dampen tijdens het spuiten wil je niet inademen.
Welk schuim waarvoor
| Soort | Celstructuur | Waarvoor |
|---|---|---|
| Zacht meubelschuim | open | zit- en rugkussens, matrassen |
| Koudschuim | open, fijnere cellen | hoogwaardiger matrassen; veerkrachtiger |
| Traagschuim (memory foam) | open, temperatuurgevoelig | matrassen en kussens die de vorm volgen |
| Hardschuim | gesloten | isolatieplaten voor dak, vloer en gevel |
| Montageschuim | gesloten, uitzettend | kieren dichten rond ramen en doorvoeren |
| Drainageschuim | open met kanalen | buitenkussens waar water door moet lopen |
Van vloeistof tot schuim
- MengenPolyol en isocyanaat worden samengebracht, met daarbij katalysatoren, blaasmiddelen en additieven die de eigenschappen sturen.
- Reageren en rijzenDe reactie komt op gang, er ontstaat gas, en het mengsel zet uit tot een veelvoud van zijn volume.
- UithardenDe celstructuur zet zich vast. Vanaf dit moment ligt het karakter van het schuim definitief vast.
- Snijden of vormenBlokschuim wordt op maat gesneden voor kussens en matrassen; vormschuim wordt rechtstreeks in een mal gegoten.
Montageschuim uit een bus hardt uit met het vocht uit de lucht. Daarom bevochtig je de ondergrond voor je spuit, en daarom hardt een dikke laag in een droge omgeving traag en ongelijk uit — van buiten hard, van binnen nog kleverig.
De milieukant
Uit aardolie
De grondstoffen komen grotendeels uit aardolie. Er wordt gewerkt aan biobased polyolen, maar die zijn nog een nichetoepassing.
Moeilijk te recycleren
PU is chemisch verknoopt en smelt niet om. Hergebruik gebeurt vooral als vlokken in ondertapijt en opvulmateriaal.
Isolatie bespaart energie
De keerzijde: hardschuim isoleert uitstekend, en de energie die een goed geïsoleerd dak bespaart, weegt over de levensduur ruim op tegen de productie.
Langer gebruiken helpt het meest
Een kussen dat je tien jaar gebruikt, verslaat elke vervangingsronde. Een hoes die je kunt wassen, verlengt de levensduur van de vulling aanzienlijk.
Veelgestelde vragen over PU-schuim
Wat is PU-schuim?
Polyurethaanschuim: een kunststof die ontstaat uit de reactie tussen polyolen en isocyanaten. Door die reactie te sturen krijg je alles van zacht kussenschuim tot steenharde isolatieplaten.
Kan PU-schuim buiten?
Gewoon meubelschuim niet: open cellen zuigen water op en blijven dagen vochtig. Voor buitenkussens bestaat drainageschuim met doorlopende kanalen, of je kiest een polyestervulling.
Wat is het verschil tussen open en gesloten cellen?
Open cellen laten lucht en vocht door, wat zacht en ademend schuim geeft. Gesloten cellen sluiten lucht op, wat stijf en isolerend schuim oplevert.
Waarom moet ik bevochtigen bij montageschuim?
Omdat het uithardt met het vocht uit de lucht. Zonder vocht hardt een dikke laag traag en ongelijk uit: van buiten hard, van binnen nog kleverig.
Is PU-schuim recycleerbaar?
Moeilijk. Het is chemisch verknoopt en smelt niet om. Wat er gebeurt, is hergebruik als vlokken in ondertapijt en opvulmateriaal.
Wat is beter voor een buitenkussen: schuim of polyester?
Polyester. Die vezel neemt vrijwel geen water op en droogt snel, terwijl schuim water vasthoudt en van binnenuit gaat schimmelen.
Meer over kussens en materialen
Wat er in een buitenkussen zit en waarom dat uitmaakt.
Een vraag over jouw project? Stel ze gerust — we denken graag mee.
Foto's via Wikimedia Commons: Zacht PU-schuim van 2 cm dik met fijne open cellen — Johan, CC BY-SA 3.0 · PU-schuim van dichtbij: links met celwandjes, rechts volledig open — Silverchemist, CC0