Wat is Mélèze?

De Houtwijzer · Houtregister

Houtsoort

Wat is mélèze?

Mélèze is gewoon het Franse woord voor lariks — maar in de handel staat de term vaak voor iets specifieks: traag gegroeid berghout uit de Alpen.

  • Larix — een tiental soorten
  • Enige naaldboom die zijn naalden verliest
  • Klasse 3 tot 4
Larix spp.
Samengevat

Dezelfde boom, een andere naam

Wie in België of Frankrijk mélèze koopt, koopt lariks. Maar de term draagt vaak een verwachting mee die niet op elke lariks van toepassing is.

Het geslacht Larix hoort tot de dennenfamilie en telt een tiental soorten, allemaal op het noordelijk halfrond. In Europa gaat het vooral om Larix decidua, de Europese lariks uit de Alpen, Polen, de Sudeten en de Tatra, en om de geïntroduceerde Japanse lariks Larix kaempferi, die beter bestand is tegen lariksekanker.

In het Franse taalgebied — en dus ook in de Belgische houthandel — hoort u bij mélèze meestal aan bergmélèze uit de Alpen. Die bomen groeien traag door het klimaat en de hoogte, en dat levert nauwere jaarringen, dichter hout en meer kernhout op dan een lariks uit een snelgroeiende aanplant in de lage landen. Dat verschil is echt, en het is de reden dat mensen expliciet om mélèze vragen.

Wat elke lariks gemeen heeft: het is de enige naaldboom bij ons die in de herfst zijn naalden verliest. Het kernhout is roodbruin en donkert na in het licht, het spinthout is witgeel en duidelijk lichter.

Mélèze of lariks — vraag naar de herkomst

Er bestaat geen norm die zegt dat mélèze uit de bergen moet komen. Wilt u traag gegroeid, dicht hout, vraag dan naar de herkomst en kijk naar de jaarringen: hoe dichter bij elkaar, hoe trager de groei en hoe steviger het hout.

Botanisch
Larix spp., familie Pinaceae
Europese soort
Larix decidua — Alpen, Polen, Sudeten, Tatra
Geïntroduceerd
Larix kaempferi, de Japanse lariks
Hoogte
ongeveer 30 m, stamdiameter tot 1 m
Levensduur
150 tot 200 jaar
Kernhout
roodbruin, donkert na in licht
Spinthout
witgeel, niet duurzaam
Bijzonderheid
verliest als enige naaldboom bij ons zijn naalden

Eerlijk is eerlijk: lariks werkt sterk. Het hout krimpt en zwelt merkbaar bij wisselend weer, en het heeft de neiging tot draaien en scheluw trekken als het niet goed gedroogd of niet stevig bevestigd is. Op gevelbekleding is dat te ondervangen met genoeg bevestigingspunten; op een vlak dat kaarsrecht moet blijven, kiest u beter iets anders.

Het geslacht

Welke lariksen er bestaan

Soort Waar Bijzonderheid
Larix decidua Alpen, Polen, Sudeten, Tatra de Europese lariks; de klassieke mélèze
Larix kaempferi Japan, geïntroduceerd in Europa sneller groeiend, beter bestand tegen lariksekanker
Larix sibirica Oost-Siberië en Mantsjoerije traag gegroeid en dicht; apart verhandeld
Larix potaninii West-China zelden in de Europese handel
Larix occidentalis Oregon, Washington, Idaho, Montana, Brits-Columbia westerse Amerikaanse lariks
Larix laricina Oost- en Noord-Canada, noordoosten VS tamarack; kleiner en zelden als bouwhout
Technisch

Wat mélèze doet

Kleur

Roodbruin kernhout dat naar donkerder trekt onder invloed van licht, met duidelijk lichter witgeel spinthout. Onbehandeld buiten vergrijst het tot zilvergrijs.

Duurzaamheid

Het kernhout zit in klasse 3 tot 4: matig duurzaam. Boven de grond en beschut houdt het lang stand; in de grond niet zonder behandeling.

Hars

Lariks bevat hars, wat het van nature wat waterafstotender maakt maar ook harsuittreding kan geven op zonzijden.

Sterkte

Voor een naaldhout stevig: het wordt gebruikt in constructies, gevels en steigerdelen waar vuren tekortschiet.

Werken

Het hout beweegt merkbaar bij wisselende luchtvochtigheid. Bevestig gevelbekleding met voldoende punten en laat het hout acclimatiseren.

Bewerken

Goed te zagen en te schaven, maar de harde jaarringen zijn scherp voor gereedschap en het hars kleeft aan zaagbladen.

Waarvoor

Waar mélèze thuishoort

Gevelbekleding

De bekendste toepassing. Mooie tekening, laat zich vergrijzen tot een egale zilvertint, en houdt boven de grond lang stand.

Terrasdelen

Mogelijk, maar het werkt en splintert makkelijker dan hardhout. Kies dan traag gegroeid, dicht materiaal en bevestig ruim.

Tuinconstructies

Pergola's, schermen en overkappingen — alles boven de grond, en met de kopse kanten beschermd.

Binnen

Vloeren, wandbekleding en balken. Binnen komt de roodbruine kleur het best tot zijn recht en speelt duurzaamheid geen rol.

In de bergen

In alpiene bouw is mélèze het traditionele hout voor chalets en schaliedaken, precies omdat het lokaal groeit en het klimaat aankan.

Niet in de grond

Voor palen en grondcontact is klasse 3 tot 4 niet genoeg. Neem dan geïmpregneerd naaldhout of een klasse 1-soort.

Lariks of douglas?

De twee worden vaak tegen elkaar afgewogen: allebei roodbruin, allebei sterker dan vuren. Douglas is doorgaans maatvaster en in grotere afmetingen te krijgen; lariks heeft een levendiger tekening en een iets hogere natuurlijke duurzaamheid.

Snel antwoord

Veelgestelde vragen over mélèze

Is mélèze hetzelfde als lariks?

Ja. Mélèze is het Franse woord voor lariks. In de handel wordt de term wel vaak gebruikt voor traag gegroeid berghout uit de Alpen.

Wat maakt Alpiene mélèze anders?

De traagheid van de groei. Op hoogte en in een koud klimaat groeit de boom langzamer, met nauwere jaarringen, dichter hout en verhoudingsgewijs meer kernhout.

Kan mélèze onbehandeld buiten?

Boven de grond wel. Het kernhout zit in duurzaamheidsklasse 3 tot 4 en vergrijst dan tot zilvergrijs. In contact met de grond is behandeling of een andere soort nodig.

Verliest lariks echt zijn naalden?

Ja, en dat is uniek voor een naaldboom in onze streken. In de herfst kleuren de naalden goudgeel en vallen ze af.

Werkt lariks veel?

Meer dan de meeste naaldhoutsoorten. Het krimpt en zwelt merkbaar en kan draaien. Bevestig gevelbekleding daarom met voldoende punten en laat het hout eerst acclimatiseren.

Wat is het verschil met Siberisch lariks?

Siberisch lariks is een andere soort, Larix sibirica, die nog trager groeit en dichter hout geeft. Het wordt apart verhandeld en heeft zijn eigen aandachtspunten.

Verder in de Houtwijzer

Verder in het houtregister

Lariks, Siberisch lariks en douglas staan elk apart uitgewerkt.

Een vraag over jouw project? Stel ze gerust — we denken graag mee.