Houtsoort herkennen: kleur, nerf, poriën, gewicht en geur
Welk hout is dit? Zo herken je een houtsoort aan de kopse kant, de nerf, de kleur, het gewicht en de geur — en zo zie je of hout behandeld is. De Houtwijzer · Hout begrijpen
De Houtwijzer · Hout begrijpen
Praktisch · determinerenHoutsoort herkennen
Een oude plank, een meubel van de rommelmarkt, een balk in de schuur: welk hout is het? Met een scherp mes, een loep en je neus kom je verder dan je denkt.
- Begin bij de kopse kant
- Vijf kenmerken samen
- Ook: behandeld of niet
Uit onze winkelKING® Picknicktafel 140 cm | Duurzaam Vurenhout, 4 cm Dikte€169,95★ 4.9 (27)
BekijkBekijk picknicktafels
Een mes, een loep en je neus
De betrouwbaarste plek om te kijken is de kopse kant. Snijd er met een scherp mes een klein vlak glad en bekijk het met een loep van tien keer.
Klik op een hoofdstuk of gebruik de pijlen · vergrotingen schematisch getekend, kleuren bij benadering.
Eén kenmerk bewijst niets, vijf samen bijna alles
Kleur alleen is bedrieglijk: hout verkleurt met licht, lucht en olie. Wie een soort wil herkennen, combineert de opbouw van het hout met kleur, gewicht, hardheid en geur.
De betrouwbaarste plek om te kijken is de kopse kant: het dwarse zaagvlak aan het uiteinde van een plank. Snijd er met een scherp mes of cutter een klein vlak glad en bekijk het met een loep. Daar zie je in één oogopslag of je met naaldhout of loofhout te maken hebt, en hoe de poriën verdeeld zijn.
Daarna ga je naar de lange kant: de nerf, de kleur van kern en spint, en eventuele spiegels. Weeg het stuk in je hand, druk er een nagel in, en ruik aan een vers zaagvlak.
Een scherp mes of cutter, een loep van tien keer vergroting, wat water (een nat vlak toont kleur en nerf beter) en een goed daglicht. Een stuk van een bekende soort om te vergelijken helpt enorm.
- 1 · Kopse kant
- poriën of niet · ringporig of verspreid
- 2 · Nerf
- rustig, wild, spiegels, kwasten
- 3 · Kleur
- kern tegenover spint
- 4 · Gewicht en hardheid
- hand en nagel
- 5 · Geur
- hars, looizuur, ceder, leer
Eerlijk is eerlijk: sommige soorten zijn met het blote oog niet te onderscheiden — denk aan de vele handelsnamen van meranti of aan verschillende tropische "rode" houtsoorten. Daar is een laboratorium met een microscoop het enige zekere antwoord.
Wat de kopse kant verraadt
Geen poriën: naaldhout
Naaldhout heeft geen vaten, alleen fijne vezels. De kopse kant oogt egaal, met duidelijke jaarringen: een lichte, zachte zomerzone en een donkerdere, hardere herfstzone. Vaak ruik je hars. Vuren, grenen, douglas, lariks en ceder horen hier. Naaldhout.
Poriën in een ring: ringporig loofhout
Grote vaten liggen in een duidelijke ring aan het begin van elke jaarring. Eiken, essen, tamme kastanje en robinia zijn ringporig. Eiken · es.
Poriën overal: verspreidporig loofhout
Kleine vaten, gelijkmatig over de jaarring verdeeld. De ringen zijn minder uitgesproken. Beuken, esdoorn, berk en populier horen hier. Beuken.
Tropisch hardhout
Meestal verspreidporig, vaak met nauwelijks zichtbare jaarringen omdat er geen winter is. Poriën kunnen gevuld zijn met witte of donkere afzettingen. Tropisch hout.
Nerf, kleur, gewicht en geur
Nerf en spiegels
Op een kwartiers gezaagde plank tonen eiken brede, glanzende vlekken: de spiegels of houtstralen. Beuken heeft er kleine, donkere streepjes van. Es lijkt op eiken maar mist die spiegels. Kwasten in kransen op regelmatige afstand wijzen op naaldhout.
Kleur van kern en spint
Bij grenen, lariks en douglas steekt een roodbruine kern af tegen het lichte spinthout. Bij vuren en beuken is er nauwelijks kleurverschil. Maak het hout nat: dan zie je de echte kleur, zonder vergrijzing. Kernhout en spinthout.
Gewicht en hardheid
Balsa is lichter dan kurk, vuren ligt rond 450 kg/m³, eiken rond 700 en azobé boven de 1.000 — dat laatste zinkt in water. Druk een nagel in het hout: in vuren blijft een deukje, in eiken of bankirai nauwelijks. Richtwaarden per soort: wat weegt een kuub hout.
Geur
Ruik aan een vers zaagvlak. Grenen ruikt naar hars, eiken licht zurig door het looizuur, ceder uitgesproken aromatisch, teak wat naar leer. Teak voelt bovendien licht vettig aan door zijn natuurlijke olie.
Lastige paren
| Paar | Waar je het verschil ziet | Meer |
|---|---|---|
| Vuren of grenen | Grenen: roodbruine kern, harsgeur. Vuren: overal licht geelwit, kleine kwasten in kransen. | Grenen of vuren |
| Eiken of es | Eiken toont spiegels op een kwartiers vlak; es niet. Es is lichter van kleur. | Essenhout |
| Lariks of douglas | Beide roodbruin met duidelijke jaarringen. Lariks heeft een scherpere overgang tussen zomer- en herfsthout en is iets zwaarder. | Lariks of douglas |
| Teak of ander hardhout | Teak voelt vettig aan en ruikt naar leer; veel vervangers niet. | Teak of hardhout |
| Eiken of beuken | Eiken is ringporig met grote spiegels; beuken is verspreidporig met fijne, donkere streepjes. | Beukenhout |
Behandeld hout herkennen
Geïmpregneerd
Vers geïmpregneerd vuren heeft een groenige of bruinige tint, het sterkst in het lichte spinthout. Na enkele maanden buiten vervaagt die naar honing en grijs. Geïmpregneerd hout.
Thermisch gemodificeerd
Door en door donkerbruin — ook binnenin, als je een splinter afsnijdt — en merkbaar lichter dan onbehandeld hout van dezelfde soort. Vers ruikt het licht naar rook. Thermisch hout.
Geolied, gebeitst of gelakt
Dan zit de kleur aan de oppervlakte. Schraap een klein onopvallend stukje weg: daaronder zie je het eigenlijke hout. Lak vormt bovendien een glanzende film die je met een nagel voelt.
Kwaliteit bij aankoop
Rechte draad, weinig kwasten, geen blauwe verkleuring of zachte plekken. Meer in kwaliteitsvol hout herkennen.
Foto's, kenmerken en eigenschappen van meer dan zeventig houtsoorten staan in het houtregister.
Veelgestelde vragen over houtsoorten herkennen
Hoe herken je een houtsoort?
Kijk eerst naar de kopse kant: zie je poriën, dan is het loofhout, zie je die niet, dan is het naaldhout. Daarna geven kleur, nerf, gewicht, hardheid en geur samen meestal het antwoord.
Hoe zie je het verschil tussen vuren en grenen?
Grenen heeft een duidelijk roodbruine kern die afsteekt tegen het lichte spinthout, en ruikt naar hars. Vuren is overal licht geelwit, zonder uitgesproken kern, met kleine kwasten.
Hoe herken je eikenhout?
Aan de grote poriën in een ring in de kopse kant en, op kwartiers gezaagde planken, aan de opvallende glanzende spiegels. Eiken is zwaar en ruikt licht zurig.
Hoe herken je geïmpregneerd hout?
Vers geïmpregneerd vuren heeft een groenige of bruinige tint die vooral in het spinthout zit. Na een paar maanden buiten vervaagt die tint, en dan is het met het oog moeilijk te zien.
Van herkennen naar kiezen
Weet je welk hout het is? Dan weet je ook wat het nodig heeft.
Twijfel je over een stuk hout? Stuur ons een foto van de kopse kant.
Foto's via Wikimedia Commons: Ringporig loofhout onder de loep: grote vaten in het vroege hout — Stex-1999, CC0 · Picea abies — Rasbak, CC BY-SA 3.0 · Genummerde houtmonsters naast elkaar: elke soort een eigen kleur en nerf — Daderot, CC0