Hardhout is afkomstig van loofbomen – wetenschappelijk Angiospermen of bedektzadigen – zoals eik, beuk, acacia en kastanje. Die bomen groeien trager dan naaldbomen, met als gevolg een dichtere celstructuur en een hout dat beter bestand is tegen slijtage, vocht en mechanische belasting.
Dat langzame groeiritme – bij eik soms meer dan 80 jaar voor bruikbaar timmerhout – verklaart ook de hogere prijs. Maar het verklaart evenzeer waarom hardhout decennialang meegaat in toepassingen waar zachthout al na enkele jaren bezwijkt: buitenmeubelen, vloeren, trappen en constructies die blootstaan aan weer en wind.
Verantwoord bosbeheer is bij hardhout geen luxe maar een noodzaak.
In het dagelijkse taalgebruik wordt hardhout gekoppeld aan loofbomen en zachthout aan naaldbomen. Die vuistregel klopt grotendeels, maar niet altijd: balsa is botanisch gezien een loofboom maar produceert extreem licht hout, terwijl Douglas (Oregon Pine) als naaldhout relatief hard is.
De wetenschappelijke indeling is botanisch: hardhout komt van Angiospermen (bomen met bedekte zaden, in vrucht of schil), zachthout van Gymnospermen (bomen met onbedekte zaden, zoals dennen en sparren). Die celstructuur – niet de hardheid op zich – bepaalt de officiële categorie.
