De kastanjeboom

De Houtwijzer · De bossen

Boomportret · uitgezocht

De kastanjeboom

Een indrukwekkende kroon, volop schaduw en elk najaar een oogst glanzende kastanjes. Maar let goed op welke kastanjeboom er staat.

  • Castanea sativa
  • 200 tot 300 jaar
  • 20 tot 35 meter
Castanea sativa
Samengevat

De kastanjeboom in het kort

Een geliefde verschijning in parken en lanen, die niet alleen schaduw geeft maar ook een jaarlijkse oogst.

De tamme kastanje (*Castanea sativa*) hoort bij de familie Fagaceae, samen met eik en beuk. Ze werd door de Romeinen vanuit Zuid-Europa naar het noorden gebracht, en groeide uit tot een boom met drie opbrengsten tegelijk: vruchten om te eten, hout dat buiten kan, en hakhout dat om de jaren opnieuw geoogst wordt.

Met tweehonderd tot driehonderd jaar levensduur en twintig tot vijfendertig meter hoogte is het bovendien een boom die generaties overleeft.

Let op: twee verschillende bomen

De **tamme** kastanje (Castanea, familie Fagaceae) heeft eetbare vruchten en bruikbaar hout. De **wilde** kastanje of paardenkastanje (Aesculus, familie Sapindaceae) heeft giftige vruchten en waardeloos hout. Ze zijn niet eens familie van elkaar. Het snelste verschil zit in het blad: enkelvoudig en langwerpig bij de tamme, handvormig samengesteld bij de wilde. Zie wilde en tamme kastanje.

Botanisch
Castanea sativa
Familie
Fagaceae — als eik en beuk
Levensduur
200 tot 300 jaar
Hoogte
20 tot 35 meter
Vruchten
eetbaar, in een stekelige bolster
Hout
duurzaamheidsklasse 2

Eerlijk is eerlijk: de tamme kastanje wordt in Europa bedreigd door de kastanjebloedingsziekte en door de tamme-kastanjekanker, twee schimmelziektes die hele bestanden kunnen aantasten. In delen van Zuid-Europa zijn eeuwenoude kastanjebossen daardoor verdwenen. Wie er een plant, doet er goed aan naar resistente herkomsten te vragen.

Herkennen

Blad, bolster en bast

Tamme kastanjeCastanea sativa

Enkelvoudig, langwerpig blad

Met een duidelijk gezaagde rand — als een groot wilgenblad met tandjes. Onmiskenbaar anders dan het handvormige blad van de paardenkastanje.

Dicht bezette bolster

Vol lange, dunne, egelachtige stekels, met meestal twee of drie platte noten erin. De wilde kastanje heeft een paar korte, dikke stekels en één ronde noot.

Gedraaide bast

Bij oudere bomen draait de bast in een spiraal om de stam. Een van de mooiste kenmerken van een volgroeide kastanje.

Late bloei

Lange, geelwitte katjes in juni en juli, veel later dan de meeste bomen — en een belangrijke drachtbron voor bijen in een periode waarin weinig anders bloeit.

Drie opbrengsten

Vruchten, hout en hakhout

De vruchten

Geroosterd of gekookt, en in Zuid-Europa eeuwenlang een basisvoedsel — kastanjemeel was er het brood van de bergstreken.

Het hout

Duurzaamheidsklasse 2 dankzij een hoog tanninegehalte, en daarmee een van de weinige Europese soorten die buiten kan zonder behandeling. Zie tamme kastanjehout.

Hakhout

Afgezet bij de voet loopt de stoof opnieuw uit. Zo levert één stoof eeuwenlang rechte palen voor hekwerk en wijnbouw, zonder ooit herplant te hoeven worden.

Bijenweide

De late bloei maakt kastanjehoning tot een eigen soort — donker, kruidig en uitgesproken van smaak.

Waarom hakhout hier zo goed werkt

Een kastanjestoof kan eeuwen meegaan en levert om de vijftien tot twintig jaar rechte, duurzame palen. Omdat de wortels blijven leven is er geen herplant nodig en staat het volgende gewas er binnen jaren. Voor omheiningen en wijngaardpalen is het nog altijd de logische methode. Zie verantwoord bosbeheer.

Snel antwoord

Veelgestelde vragen over de kastanjeboom

Zijn alle kastanjes eetbaar?

Nee. Alleen de vruchten van de tamme kastanje (Castanea sativa). Die van de wilde kastanje of paardenkastanje zijn giftig — zie wilde en tamme kastanje.

Hoe herken ik een tamme kastanje?

Aan het enkelvoudige, langwerpige blad met gezaagde rand, en aan de bolster die dicht bezet is met lange dunne stekels en meestal twee of drie platte noten bevat.

Hoe oud wordt een kastanjeboom?

Tweehonderd tot driehonderd jaar, bij twintig tot vijfendertig meter hoogte. Hakhoutstoven kunnen nog veel ouder worden.

Kan kastanjehout buiten?

Ja. Dankzij het hoge tanninegehalte haalt het duurzaamheidsklasse 2 — een van de weinige Europese soorten die dat zonder behandeling doet.

Verder in de Houtwijzer

De kastanjeboom in perspectief

Eén boom, drie opbrengsten — en al tweeduizend jaar geplant.

Een vraag over jouw project? Stel ze gerust — we denken graag mee.