Paulowniahout: eigenschappen, toepassingen & technische specs
De Houtwijzer · Het houtregister
Loofhout · uitgezochtPaulowniahout
In Japan heet het Kiri, hier prinsessenboom. Een loofhout dat lichter weegt dan de meeste naaldhoutsoorten, nauwelijks werkt en opvallend laat vlam vat.
- Paulownia tomentosa
- 270–300 kg/m³
- Ontbrandt pas rond 400 °C
Anna PaulownaboomPaulownia tomentosa
Paulowniahout
In Japan Kiri, bij ons prinsessenboom. Een loofhout dat lichter is dan de meeste naaldhoutsoorten, nauwelijks werkt en opvallend laat vlam vat.
Klik op een hoofdstuk of gebruik de pijlen.
Paulownia in het kort
Ook bekend als koninklijke paulownia, prinsessenboom of Kiri. Een houtsoort met een ongebruikelijke set eigenschappen — en een lange Japanse geschiedenis.
Met 270 tot 300 kg/m³ is paulownia bijna twee keer lichter dan vurenhout, en toch een loofhout. De verhouding tussen sterkte en gewicht is uitzonderlijk: het draagt veel meer dan je bij dit gewicht zou verwachten.
Wat het echt bijzonder maakt, is de stabiliteit. Paulownia krimpt en zwelt nauwelijks bij wisselende luchtvochtigheid. Een deur of lade van paulownia klemt niet in de zomer en rammelt niet in de winter.
In Japan werd traditioneel een paulownia geplant bij de geboorte van een dochter, en gekapt bij haar huwelijk om er een tansu-kist van te maken. Niet uit sentiment alleen: het hout vat pas laat vlam en de kist zwelt bij vocht dicht, waardoor de inhoud een huisbrand kon overleven.
- Botanisch
- Paulownia tomentosa en verwanten
- Andere namen
- Kiri, prinsessenboom, keizerinboom
- Dichtheid
- 270–300 kg/m³ — zeer licht
- Groei
- tot enkele meters per jaar; oogstbaar in 7–10 jaar
- Ontbranding
- rond 400 °C, tegen circa 250 °C voor de meeste soorten
- Duurzaamheid
- klasse 4 — niet voor onbeschut buiten
Eerlijk is eerlijk: paulownia is zacht. Een tafelblad krijgt bij het eerste gebruik al deuken, en voor alles wat aangeraakt of belast wordt is het geen goede keuze. Het blinkt uit waar gewicht en stabiliteit tellen, niet waar hardheid telt.
Vier ongewone eigenschappen
Zeer licht
270 tot 300 kg/m³ — lichter dan vuren (450) en zelfs lichter dan veel naaldhout, terwijl het botanisch een loofhout is.
Uitzonderlijk stabiel
Zeer lage krimp bij wisselende luchtvochtigheid. Daarom zit het in lades, deuren en instrumentkasten.
Brandwerend voor hout
Het ontbrandt pas rond 400 °C, waar de meeste houtsoorten al rond 250 °C vlam vatten. De verklaring is de open celstructuur met een hoog luchtaandeel.
Snelgroeiend
Meters per jaar in de eerste groeiseizoenen, oogstbaar na zeven tot tien jaar. Dat maakt aanplant snel hernieuwbaar.
Diezelfde groeikracht maakt paulownia in delen van Europa en Noord-Amerika een invasieve soort: hij verspreidt zich makkelijk via zaad en verdringt inheemse begroeiing. Aanplant hoort daarom in beheerde plantages, niet in de vrije natuur.
Waar paulownia in zit
| Toepassing | Waarom paulownia | Bijzonder |
|---|---|---|
| Surfplanken | Licht en veerkrachtig | Duurzaam alternatief voor schuimkernen |
| Muziekinstrumenten | Licht met goede klankoverdracht | De Japanse koto is traditioneel van kiri |
| Lades en kastinterieurs | Werkt nauwelijks | Klemt niet bij vochtwisselingen |
| Japanse tansu-kisten | Stabiel en brandwerend | Eeuwenoude traditie |
| Modelbouw en luchtvaart | Sterkte-gewichtverhouding | Waar balsa te zacht is |
| Sauna-onderdelen | Wordt niet heet aan de hand | Lage warmtegeleiding |
Met duurzaamheidsklasse 4 en een zacht oppervlak hoort paulownia binnen. Voor buiten kijk je naar geïmpregneerd vuren, acacia of teak.
Veelgestelde vragen over paulowniahout
Is paulownia hardhout of zachthout?
Botanisch een loofhout, en dus hardhout — terwijl het zachter en lichter is dan de meeste naaldhoutsoorten. Nog een voorbeeld waarom de indeling hard- en zachthout niets over hardheid zegt.
Kan paulownia buiten gebruikt worden?
Beperkt. Het zit in duurzaamheidsklasse 4, dus onbeschut houdt het het maar enkele jaren vol. Beschut en behandeld kan het, bijvoorbeeld in een overdekte veranda.
Klopt het dat paulownia brandwerend is?
Relatief. Het ontbrandt pas rond 400 °C, terwijl de meeste houtsoorten rond 250 °C vlam vatten. Dat maakt het brandwerender dan ander hout, niet brandvrij.
Waarom heet het prinsessenboom?
De botanische naam eert Anna Paulowna, dochter van tsaar Paul I en koningin der Nederlanden. In Japan heet dezelfde boom Kiri en staat hij op het regeringszegel.
Paulownia in perspectief
Een naslagsoort met een verhaal — licht, stabiel, en niet voor de tuin.
Een vraag over jouw project? Stel ze gerust — we denken graag mee.
Paulownia tomentosa — Agnieszka Kwiecień, Nova, CC BY-SA 4.0 · Foto via Wikimedia Commons: Paulownia tomentosa — Jean-Pol GRANDMONT, CC BY 3.0