Wat is Multiplex?
De Houtwijzer · Het houtregister
Samengesteld houtWat is multiplex?
Dunne fineerlagen, kruislings op elkaar gelijmd. Die ene ingreep maakt van hout een plaat die sterker is dan massief hout van dezelfde dikte.
- Elke laag 90° gedraaid
- Sterker dan massief bij gelijke dikte
- Minder gevoelig voor krimp
Wat is multiplex?
Dunne fineerlagen, kruislings op elkaar gelijmd. Die ene ingreep maakt van hout een plaat die sterker is dan massief hout van dezelfde dikte.
Klik op een hoofdstuk of gebruik de pijlen.
Hoe multiplex gemaakt wordt
Multiplex combineert de natuurlijke sterkte van hout met een slimme ingreep in de opbouw. Het proces verloopt in vier stappen.
- HoutselectieZorgvuldig gekozen boomstammen worden afgerold tot dunne fineerbladen — als een rol keukenpapier, maar dan van hout.
- LaagopbouwDe fineren worden kruislings op elkaar gelegd: de nerf van elke laag staat 90 graden gedraaid ten opzichte van de aangrenzende. Hier zit het hele geheim.
- VerlijmenTussen elke laag komt hoogwaardige lijm.
- PersenHet geheel wordt onder hoge druk en temperatuur samengeperst tot één solide plaat.
Hout is sterk in de lengterichting van de vezel en zwak dwars erop. Door elke laag te draaien, vangt de sterke richting van de ene laag de zwakke richting van de volgende op. Het resultaat: een plaat die in álle richtingen sterk is, en die veel minder werkt bij wisselende vochtigheid dan een massieve plank.
De eigenschappen van multiplex
Sterkte
Door de kruislingse opbouw sterker dan massief hout van vergelijkbare dikte — en dat bij een lager gewicht.
Stabiliteit
Veel minder gevoelig voor krimp en uitzetting bij wisselende vochtigheid dan massief hout.
Veelzijdig
Verkrijgbaar in verschillende houtsoorten en kwaliteiten, van betaalbaar naaldhout tot fijn berken- of okouméfineer.
Goed te bewerken
Zagen, schuren en afwerken met standaard gereedschap. De zichtbare laagjes in de kopse kant zijn voor veel ontwerpers juist een esthetische troef.
Bij de randen. Daar liggen de lijmnaden en de kopse vezels open, en dat is precies waar vocht binnendringt. In een keuken of badkamer is een goede kantafwerking geen afwerkingsdetail maar een voorwaarde.
Van functioneel tot esthetisch
De natuurlijke uitstraling maakt multiplex bijzonder geliefd in modern en industrieel geïnspireerde interieurs.
Meubelmakerij
Boekenkasten, kasten en designmeubelen — zeker waar de gelaagde kopse kant zichtbaar mag blijven. Zie ons interieur.
Keukenontwerp
Populair voor keukeneilanden en kastfronten, vaak met een zichtbare rand als ontwerpaccent.
Interieurafwerking
Wandbekleding, plafonds en vloeren.
Constructie
Dakbeschot, vloerplaten en wandbekleding — al wint OSB hier terrein.
Scheepsbouw
Waterbestendig multiplex is een klassieker voor bootinterieurs.
Verpakking
Stevige, lichtgewicht kisten en verpakkingen.
Onderhoud en levensduur
Binnen
Afstoffen, en indien nodig afnemen met een licht vochtige doek. Meer is er zelden nodig.
Buiten
Kies waterbestendig multiplex en behandel het regelmatig met een beschermende coating. Onbehandeld multiplex delamineert buiten.
Vochtige ruimtes
Dicht de randen goed af — keukens en badkamers vragen dat, anders trekt het vocht via de kopse kant naar binnen.
Multiplex gebruikt hout efficiënt door de gelaagde opbouw, en gaat bij correct gebruik lang mee. Wel is het rendement van het productieproces lager dan bij OSB — daar komt meer plaat uit dezelfde hoeveelheid hout. Vraag je leverancier waar het hout vandaan komt en hoe het bos beheerd wordt.
Multiplex naast de andere platen
Meer achtergrond in samengesteld hout en bewerkt hout — of kijk bij massief hout voor de tegenhanger.
Veelgestelde vragen over multiplex
Waarom is multiplex sterker dan massief hout?
Door de kruislingse opbouw. Elke fineerlaag ligt 90 graden gedraaid ten opzichte van de vorige, waardoor de zwakke richting van de ene laag wordt opgevangen door de sterke richting van de volgende.
Kan multiplex buiten of in een badkamer?
Alleen waterbestendig multiplex, en dan nog met een goede afdichting van de randen — daar dringt vocht het eerst binnen. Behandel het bovendien regelmatig met een beschermende coating.
Wat is het verschil met OSB?
Multiplex bestaat uit dunne, gelijmde fineerlagen; OSB uit grovere, gerichte houtschilfers. Multiplex is fijner van uitzicht, OSB haalt veel meer plaat uit dezelfde hoeveelheid hout.
Welke kwaliteit moet ik kiezen?
Dat hangt af van waar het komt: voor zichtwerk kies je een fijne fineersoort met een nette toplaag, voor constructie telt vooral de sterkte en de lijmkwaliteit. Vraag in de handel naar de toepassingsklasse.
Plaat of massief?
Plaatmateriaal binnen, massief hout buiten — zo simpel is de vuistregel meestal.
Een vraag over jouw project? Stel ze gerust — we denken graag mee.
Foto's via Wikimedia Commons: Rand van een multiplexplaat: dunne fineerlagen op elkaar gelijmd — Rotor DB, CC BY-SA 3.0 · Sandakan, Maleisië — CEphoto, Uwe Aranas, CC BY-SA 3.0