Wat is OSB?

Sterk, licht en kostenefficiënt: OSB is uitgegroeid tot een van de meest gebruikte plaatmaterialen in de bouw. De platen bestaan uit gerichte houtschilfers die met een bindmiddel worden samengeperst, en vervangen steeds vaker de traditionele multiplexplaat. In deze gids leest u hoe OSB is opgebouwd, welke kwaliteitsklassen er bestaan, waarvoor u het gebruikt en hoe het zich verhoudt tot multiplex en underlayment.

Wat is OSB precies?

OSB staat voor Oriented Strand Board, in het Nederlands vaak omschreven als een "plaat gemaakt van gerichte houtschilfers". Het is een type plaatmateriaal dat wordt samengesteld uit verschillende lagen houtschilfers van een vooraf bepaalde vorm en dikte, die met een bindmiddel aan elkaar zijn gehecht. Dankzij de combinatie van sterkte, duurzaamheid en kostenefficiëntie is het bijzonder populair in de bouw.

OSB behoort tot de categorie samengesteld hout. Wilt u eerst het bredere plaatje van houtsoorten en plaatmaterialen? Bekijk dan de kennisgids eigenschappen en toepassingen per houtsoort of onze pagina over bewerkt hout.

De opbouw van de schilfers

Wat OSB zijn kenmerkende structuur geeft, is de oriëntatie van de schilfers (strands). De schilfers in de buitenlagen zijn evenwijdig aan de lengte van de plaat gericht, terwijl die van de binnenlaag willekeurig gestrooid of dwars op de lengterichting zijn gericht. Precies die gerichte opbouw onderscheidt OSB van zijn voorloper waferboard, waarin de schilfers niet gericht zijn.

De kwaliteitsklassen van OSB

Volgens de norm NEN-EN 300 bestaan er verschillende klassen OSB, elk geschikt voor specifieke toepassingen. De klasse verraadt meteen of een plaat bedoeld is voor droge of vochtige omstandigheden en of ze dragend mag worden ingezet.

Op de Belgische markt worden vooral OSB/2 en OSB/3 verkocht. OSB/3 is beter bestand tegen vocht en is daardoor geschikt voor beperkte vochtige omstandigheden en beschut buitengebruik.

OSB vergeleken met multiplex

OSB wint terrein op multiplex, en daar zijn enkele concrete redenen voor. Dikke, afrolbare stammen worden steeds schaarser en duurder, terwijl multiplex tweemaal zoveel energie vraagt voor de fabricage als OSB.

• Rendement: het productieproces van multiplex heeft een relatief laag rendement (30–35%) tegenover 80–90% bij OSB. Een hoger rendement betekent dat meer plaatmateriaal uit een bepaalde hoeveelheid hout kan worden gehaald, wat ecologisch voordeliger is.
• Toepassing: OSB wordt steeds vaker gebruikt als ondervloer voor lamelparket en vervangt daardoor de traditionele multiplexplaat.

Meer weten over verwante plaatmaterialen? Lees onze pagina's over multiplex, spaanplaat en de OSB-plaat.

Milieu-aspecten van OSB

OSB scoort op enkele punten gunstig op milieuvlak. De platen worden gemaakt van dunningshout, en bij de productie komt nauwelijks afval vrij. Het weinige afval dat ontstaat, wordt gebruikt als brandstof of in de tuinbouw.

Waar spaanplaten 7 tot 9% lijm bevatten, gebruikt OSB door de grotere schilfers minder lijm. De meeste OSB-platen voldoen aan de E1-norm voor formaldehyde-uitstoot, met waarden tussen 6,5 en 8 mg/100 g volgens de EN 120-norm.

OSB versus underlayment

Zowel OSB als underlayment zijn constructieplaten, maar ze hebben een verschillend doel. OSB is voornamelijk bedoeld voor constructieve toepassingen zoals dak-, vloer- en wandconstructies: het is sterk, licht en duurzaam. Underlayment wordt vaak gebruikt voor zichtwerk vanwege het esthetische uiterlijk, en bestaat in verschillende soorten zoals Pellos Underlayment (hoge kwaliteit) en Elliottis Pine Underlayment (voordelig).

Toepassingen van OSB

Dankzij zijn veelzijdigheid en sterkte duikt OSB in tal van bouwtoepassingen op.

• Dakconstructies: sterk en stabiel, ideaal voor dakbedekking.
• Vloerconstructies: vaak gebruikt als ondervloer voor laminaat of parket.
• Wandconstructies: biedt structurele stevigheid voor binnen- en buitenmuren.
• Meubelbouw: minder gebruikelijk, maar bruikbaar voor robuuste meubels.

Een stukje geschiedenis

De weg naar het moderne OSB begon bij het spaarzamer omgaan met lijm.

• 1949: in Canada experimenteert D'Arcy Clark met minder lijmgebruik bij spaanplaatproductie door grotere spanen te gebruiken.
• 1950: een eerste proeffabriek produceert waferboard-platen van 122 bij 122 cm.
• 1955: de eerste commerciële waferboard-productie-eenheid wordt opgestart.
• 1981: nieuwe technologieën leiden tot de ontwikkeling van OSB-platen in de Verenigde Staten.
• 1985: de eerste Europese OSB-fabriek (Sterling board) opent in Schotland.
• 1986: de eerste OSB-fabriek op het Europese vasteland opent in Frankrijk.
• 1992–1996: de OSB-productie groeit aanzienlijk in Noord-Amerika en Europa.

Veelgestelde vragen over OSB