MDF, HDF, OSB, multiplex of spaanplaat? Plaatmateriaal vergeleken
Welk plaatmateriaal voor welke klus: MDF, HDF, OSB, multiplex en spaanplaat naast elkaar op sterkte, vocht, gewicht, schroefvastheid en afwerking. Vijf platen die op elkaar lijken in de bouwmarkt en heel anders reageren op vocht, schroeven en gewicht. Hier liggen ze naast elkaar, met per klus het beste antwoord.
De Houtwijzer · Houtsoorten
Vergelijking · plaatmateriaalPlaatmateriaal vergeleken
Vijf platen die op elkaar lijken in de bouwmarkt en heel anders reageren op vocht, schroeven en gewicht. Hier liggen ze naast elkaar, met per klus het beste antwoord.
- MDF · HDF · spaanplaat
- OSB · multiplex
- Per klus de juiste plaat
Uit onze winkelLUNARA – Nachtkastje Nordic Wit€71,95
BekijkBekijk nachtkastjes
Plaatmateriaal vergeleken
Vijf platen die op elkaar lijken in de bouwmarkt en heel anders reageren op vocht, schroeven en gewicht. Hier liggen ze naast elkaar, met per klus het beste antwoord.
Klik op een hoofdstuk of gebruik de pijlen.
Het verschil zit in waarmee de plaat is opgebouwd
Alle vijf zijn hout, samengeperst met een bindmiddel. Wat verschilt, is de grootte van de houtdeeltjes — van fijn stof tot hele fineerbladen — en dat bepaalt bijna alles.
Vezel: MDF en HDF
Fijngemalen houtvezel. Glad, egaal, zonder nerf of kwasten: ideaal om te verven of te lamineren. HDF is dichter geperst dan MDF. MDF · HDF.
Spaan: spaanplaat
Houtspaanders, zaagsel en resthout. De voordeligste plaat, vlak en klaar voor fineer of laminaat, maar gevoelig voor vocht en minder schroefvast. Spaanplaat.
Schilfer: OSB
Grote, gerichte houtschilfers in lagen. Sterk in de richting waarin je hem belast, en er bestaan klassen voor vochtige omstandigheden. OSB.
Fineer: multiplex
Dunne fineerlagen, kruislings verlijmd. Sterker dan massief hout van dezelfde dikte en veel stabieler. Multiplex.
De vijf platen vergeleken
| MDF | HDF | Spaanplaat | OSB | Multiplex | |
|---|---|---|---|---|---|
| Opbouw | fijne vezel | fijne vezel, dichter | spaanders | gerichte schilfers | kruislings fineer |
| Oppervlak | glad, egaal | zeer glad | vlak, grof in de kant | zichtbare schilfers | houtnerf |
| Sterkte | matig | hoog, stijf | laag | hoog in de lengte | hoog in alle richtingen |
| Gewicht | middel | zwaar | middel | middel | licht tot middel |
| Schroefvast | goed (niet in de kopse kant) | goed | zwak, zeker in de kopse kant | goed | zeer goed |
| Vocht | zwelt op | beter dan MDF, niet waterdicht | zwelt op | OSB/3–4 voor vochtig | watervast verlijmd bestaat |
| Afwerken | verven, lamineren | lamineren, lakken | fineer, laminaat | ruw laten, verven | lakken, oliën, beitsen |
| Prijs | laag | middel | laagst | laag | hoger |
OSB/1 is voor droog en decoratief gebruik, OSB/2 voor dragend werk in droge ruimtes, OSB/3 voor dragend werk in vochtige omstandigheden en OSB/4 voor zwaar belaste constructies in vochtige omstandigheden. Meer in wat is OSB.
Welke plaat voor welke klus
| Klus | Beste keuze | Waarom |
|---|---|---|
| Kast of meubel dat je verft | MDF | Glad, geen nerf die door de verf komt, vlot te frezen |
| Achterwand of ladebodem | HDF | Dun, stijf en licht genoeg voor die plek |
| Goedkope kastwand met laminaat | Spaanplaat | Vlak en voordelig; gebruik plaatschroeven en boor voor |
| Wand, dak of vloer onder de afwerking | OSB/3 | Dragend, vochtbestendig, betaalbaar |
| Werkbank, bak of meubel met zichtbaar hout | Multiplex | Sterk in alle richtingen, schroeft goed, mooie rand |
| Buiten, onbeschermd | Liever massief buitenhout | Geen plaat houdt het zo lang vol |
Vocht en buitengebruik
Plaatmateriaal is gemaakt om stabiel te zijn in een binnenklimaat. Zodra het nat wordt, zwellen vezel- en spaanplaten op — vooral aan de randen — en komen ze niet meer terug in vorm.
Voor vochtige plaatsen bestaan er uitvoeringen: watervast verlijmd multiplex, OSB/3 en OSB/4. Die kunnen tegen vocht, maar hun randen blijven het zwakke punt. Schilder of lak ze altijd mee.
Een picknicktafel of tuinbank staat jaarrond in regen en zon. Daar houdt geen plaat het vol. Massief, geïmpregneerd of van nature duurzaam hout wel. Welk hout daarvoor: welk hout kan tegen vocht en de beste houtsoorten voor buiten.
Veelgestelde vragen over plaatmateriaal
Wat is het verschil tussen MDF en HDF?
Beide zijn gemaakt van fijne houtvezel en hars. HDF is dichter geperst: zwaarder, sterker en iets vochtbestendiger. MDF is lichter en makkelijker te bewerken, en de standaard voor meubels die je verft.
Welk plaatmateriaal kan tegen vocht?
Watervast verlijmd multiplex en OSB/3 of OSB/4 zijn gemaakt voor vochtige omstandigheden. Gewone MDF en spaanplaat zwellen op als ze nat worden. Echt buiten, onbeschermd, is geen enkele plaat zo goed als massief buitenhout.
Is multiplex hetzelfde als triplex?
Strikt genomen is triplex multiplex met drie lagen. In België wordt het woord triplex vaak voor alle multiplex gebruikt, ook met meer lagen.
Wat is het sterkste plaatmateriaal?
Voor constructies is multiplex het sterkst in alle richtingen dankzij de kruislings verlijmde fineerlagen. OSB/3 en OSB/4 zijn gemaakt om dragend te gebruiken. HDF is hard en stijf maar bedoeld voor dunne toepassingen zoals vloeren en achterwanden.
Van plaat tot meubel
Plaat voor binnen, massief hout voor buiten.
Een vraag over materialen? Stel ze gerust.
Foto's via Wikimedia Commons: OSB-plaat: grote geperste houtschilfers, zichtbaar in de zijkant — Elke Wetzig (elya), CC BY-SA 3.0 · Betula — Lutzeputz, CC BY-SA 3.0 · Spaanplaat: fijne spaanders buiten, grovere spaanders in de kern — Jckowal, CC BY-SA 3.0