De Sitkaspar (Picea sitchensis)
De Houtwijzer · De bossen
De bossenreeks · boomportretDe sitkaspar
Uit de regenwouden van de Noord-Amerikaanse westkust. Extreem snelgroeiend, licht én sterk — en daarom het hout van gitaarbladen en vliegtuigvleugels.
- Picea sitchensis
- Grootste spar ter wereld
- Sterkte-gewichtverhouding
De sitkaspar in het kort
Een indrukwekkende naaldboom van de westkust van Noord-Amerika, in staat om extreem snel te groeien en het hout te leveren dat sitkahout heet.
De combinatie is zeldzaam: licht van gewicht én zeer sterk, met een hoge flexibiliteit en treksterkte. Dat maakt het uitzonderlijk geschikt voor toepassingen waar elke kilo telt maar niets mag breken.
Daar komt bij dat het uitstekende akoestische eigenschappen heeft, makkelijk te bewerken is en zich bijzonder goed leent voor gelamineerde lagen. In de bouw, de scheepsbouw en de muziekindustrie is het daardoor een vaste waarde.
Vóór aluminium was sitkaspar het luchtvaartmateriaal bij uitstek — de Wright Flyer bevatte het, en in de Tweede Wereldoorlog zat het in de vleugelliggers van de De Havilland Mosquito. De reden is dezelfde als vandaag bij gitaren: geen ander hout haalt zoveel sterkte per kilo.
- Botanisch
- Picea sitchensis
- Herkomst
- westkust Noord-Amerika, Alaska tot Californië
- Bijzonder
- de grootste spar ter wereld
- Groei
- extreem snel
- Sterk in
- sterkte-gewichtverhouding
- Toepassing
- klankhout, bootbouw, constructie, laminaat
Eerlijk is eerlijk: sitkaspar wordt in Europa massaal aangeplant, vooral in Ierland en Schotland, en dat is ecologisch omstreden. Dichte, eenvormige sitka-plantages op voormalig veen of heide huisvesten weinig leven en verzuren de bodem. Het hout is uitstekend; de manier waarop het geteeld wordt, is dat niet altijd.
In beeld · De grootste spar ter wereld
Schematische tekening.
De grootste spar ter wereld
Formaat
De grootste soort van het geslacht Picea. In zijn natuurlijke kustregenwoud haalt hij hoogtes waar geen Europese spar bij in de buurt komt.
Stekende naalden
Plat maar zeer scherp — je herkent een sitkaspar door een tak vast te pakken. Blauwgroen aan de bovenzijde, met witte strepen eronder.
Kustboom
Hij gedijt in koele, natte kustklimaten met veel neerslag en mist. Dat is precies waarom hij in Ierland en Schotland zo goed aanslaat.
Snelle groei
In een geschikt klimaat een van de snelst groeiende naaldbomen, wat hem economisch aantrekkelijk maakt voor de bosbouw.
Waarom het klankhout is
Licht maar sterk
De sterkte-gewichtverhouding is de kern van alles. Lichtgewicht, met hoge flexibiliteit en treksterkte.
Akoestisch
Smalle, gelijkmatige jaarringen laten trillingen efficiënt door. Daarom is het een van de meest gebruikte houtsoorten voor het bovenblad van akoestische gitaren en de klankbodem van piano's.
Bootbouw
Masten, spanten en gelamineerde delen — licht genoeg om te dragen, sterk genoeg voor de zee.
Uitstekend te lamineren
Het lijmt goed en blijft maatvast, wat het geschikt maakt voor gelamineerde constructiedelen. Zie gelamineerd hout.
Voor klankhout wordt betaald per jaarring. Traag gegroeid sitkahout met zeer smalle, gelijkmatige ringen klinkt beter en is een veelvoud waard van hetzelfde hout uit een snelgroeiende aanplant. Dezelfde soort, een heel andere prijs.
Veelgestelde vragen over de sitkaspar
Wat is sitkahout?
Het hout van de sitkaspar (Picea sitchensis) van de Noord-Amerikaanse westkust. Het is licht, zeer sterk en akoestisch uitstekend.
Waarom zit sitkaspar in gitaren?
Door de smalle, gelijkmatige jaarringen die trillingen efficiënt doorlaten, in combinatie met een uitzonderlijke sterkte-gewichtverhouding. Het is een van de meest gebruikte houtsoorten voor het bovenblad van akoestische gitaren.
Is sitkaspar hetzelfde als fijnspar?
Nee, wel familie. Beide zijn Picea, maar de fijnspar is de Europese soort die vurenhout levert; sitkaspar komt uit Noord-Amerika en is groter.
Waarom is sitkaspar-aanplant omstreden?
Dichte, eenvormige plantages op voormalig veen of heide huisvesten weinig leven en verzuren de bodem. Het hout is uitstekend; de teeltwijze niet altijd.
De sitkaspar in perspectief
Het hout waarmee mensen leerden vliegen — en waarop ze nog altijd spelen.
Een vraag over jouw project? Stel ze gerust — we denken graag mee.
Foto via Wikimedia Commons: Picea sitchensis — Kimon Berlin, CC BY-SA 2.0