De kastanjeboom
De Houtwijzer · De bossen
De bossenreeks · boomportretDe kastanjeboom
Een indrukwekkende kroon, veel schaduw en elk najaar een oogst glanzende kastanjes. Maar let op welke kastanjeboom je voor je hebt.
- Castanea sativa
- 200 tot 300 jaar
- 20 tot 35 meter
De kastanjeboom in het kort
Een geliefde verschijning in parken en lanen, die niet alleen schaduw biedt maar ook een jaarlijkse oogst.
De tamme kastanje (Castanea sativa) hoort bij de familie Fagaceae, samen met eik en beuk. Ze werd door de Romeinen vanuit Zuid-Europa naar het noorden gebracht, en groeide uit tot een boom met drie opbrengsten tegelijk: vruchten om te eten, hout dat buiten kan, en hakhout dat om de jaren opnieuw geoogst wordt.
Met tweehonderd tot driehonderd jaar levensduur en twintig tot vijfendertig meter hoogte is het bovendien een boom die generaties overleeft.
De tamme kastanje (Castanea, familie Fagaceae) heeft eetbare vruchten en bruikbaar hout. De wilde kastanje of paardenkastanje (Aesculus, familie Sapindaceae) heeft giftige vruchten en waardeloos hout. Ze zijn niet eens familie van elkaar. Het snelste verschil zit in het blad: enkelvoudig en langwerpig bij de tamme, handvormig samengesteld bij de wilde. Zie wilde en tamme kastanje.
- Botanisch
- Castanea sativa
- Familie
- Fagaceae — als eik en beuk
- Levensduur
- 200 tot 300 jaar
- Hoogte
- 20 tot 35 meter
- Vruchten
- eetbaar, in een stekelige bolster
- Hout
- duurzaamheidsklasse 2
Eerlijk is eerlijk: de tamme kastanje wordt in Europa bedreigd door de inktziekte en door de kastanjekanker, twee ziektes die hele bestanden kunnen aantasten. In delen van Zuid-Europa zijn eeuwenoude kastanjebossen daardoor verdwenen. Wie er een plant, doet er goed aan naar resistente herkomsten te vragen.
Twee bomen, één naam
De tamme kastanje (Castanea, familie van eik en beuk) heeft eetbare vruchten en bruikbaar hout. De wilde kastanje of paardenkastanje (Aesculus) heeft giftige vruchten en waardeloos hout. Ze zijn niet eens familie van elkaar.
Klik op een hoofdstuk of gebruik de pijlen · bladeren en bolsters vergroot, hakhoutcyclus versneld.
Blad, bolster en bast
Enkelvoudig, langwerpig blad
Met een duidelijk gezaagde rand — als een groot wilgenblad met tandjes. Onmiskenbaar anders dan het handvormige blad van de paardenkastanje.
Dicht bezette bolster
Vol lange, dunne, egelachtige stekels, met meestal twee of drie platte noten erin. De wilde kastanje heeft een paar korte, dikke stekels en één ronde noot.
Gedraaide bast
Bij oudere bomen draait de bast in een spiraal om de stam. Een van de mooiste kenmerken van een volgroeide kastanje.
Late bloei
Lange, geelwitte katjes in juni en juli, veel later dan de meeste bomen — en een belangrijke drachtbron voor bijen in een periode waarin weinig anders bloeit.
Vruchten, hout en hakhout
De vruchten
Geroosterd of gekookt, en in Zuid-Europa eeuwenlang een basisvoedsel — kastanjemeel was er het brood van de bergstreken.
Het hout
Duurzaamheidsklasse 2 dankzij een hoog tanninegehalte, en daarmee een van de weinige Europese soorten die buiten kan zonder behandeling. Zie tamme kastanjehout.
Hakhout
Afgezet bij de voet loopt de stoof opnieuw uit. Zo levert één stoof eeuwenlang rechte palen voor hekwerk en wijnbouw, zonder ooit herplant te hoeven worden.
Bijenweide
De late bloei maakt kastanjehoning tot een eigen soort — donker, kruidig en uitgesproken van smaak.
Een kastanjestoof kan eeuwen meegaan en levert om de vijftien tot twintig jaar rechte, duurzame palen. Omdat de wortels blijven leven is er geen herplant nodig en staat het volgende gewas er binnen jaren. Voor omheiningen en wijngaardpalen is het nog altijd de logische methode. Zie verantwoord bosbeheer.
Veelgestelde vragen over de kastanjeboom
Zijn alle kastanjes eetbaar?
Nee. Alleen de vruchten van de tamme kastanje (Castanea sativa). Die van de wilde kastanje of paardenkastanje zijn giftig — zie wilde en tamme kastanje.
Hoe herken ik een tamme kastanje?
Aan het enkelvoudige, langwerpige blad met gezaagde rand, en aan de bolster die dicht bezet is met lange dunne stekels en meestal twee of drie platte noten bevat.
Hoe oud wordt een kastanjeboom?
Tweehonderd tot driehonderd jaar, bij twintig tot vijfendertig meter hoogte. Hakhoutstoven kunnen nog veel ouder worden.
Kan kastanjehout buiten?
Ja. Dankzij het hoge tanninegehalte haalt het duurzaamheidsklasse 2 — een van de weinige Europese soorten die dat zonder behandeling doet.
De kastanjeboom in perspectief
Eén boom, drie opbrengsten — en al tweeduizend jaar geplant.
Een vraag over jouw project? Stel ze gerust — we denken graag mee.
Foto via Wikimedia Commons: Castanea sativa — Paulo Etxeberria, CC BY-SA 3.0