Grove denPinus sylvestris
Grove den
De belangrijkste voor ons: dit is de boom die grenenhout levert. Inheems van Schotland tot diep in Siberië, meestal 25 tot 35 meter hoog.
Gebruikt voor timmerhout, meubelmakerij en papierproductie.
De dennenboom, en zijn soorten:
De Houtwijzer · Rekenen aan hout
De boom achter het houtDe dennenboom
Groenblijvend, harsrijk en verrassend taai. Van de Siberische toendra tot de Middellandse Zeekust: dennen hebben zich overal aangepast — en één soort levert het grenen dat wij verwerken.
- Geslacht Pinus
- Meestal 15 tot 45 meter
- 100 tot 1.000 jaar oud
Kennismaking
Een geslacht van uitersten
Dennen zijn groenblijvende, harsrijke naaldbomen. De meeste soorten worden 15 tot 45 meter hoog, maar de spreiding binnen het geslacht is enorm — van kruipende struiken tot bomen van tachtig meter.
Die harsrijkdom is precies wat de den zo herkenbaar maakt: de geur bij het zagen, de knoesten die kunnen bloeden door een verflaag, en de natuurlijke bescherming die het kernhout duurzamer maakt dan dat van de spar. Voor wie met grenen werkt, is dat geen weetje maar dagelijkse praktijk.
Records uit het geslacht
De hoogste den die we kennen is een ponderosa in het zuiden van Oregon: ruim 81 meter. De kleinste zijn de Siberische dwergden en de Potosí-pinyon, die niet boven een paar meter uitkomen. En Methusalem, een Great Basin bristlecone pine, is bijna 5.000 jaar oud — een van de oudste levende organismen op aarde. Zijn nog oudere soortgenoot Prometheus, gevonden bij Wheeler Peak in Nevada, werd op zo'n 4.900 jaar geschat.
In beeld · de den, van naald tot plank1 / 7
Hoofdstuk 1 · herkennen
Tel de naalden
Bij dennen zitten de naalden in bundeltjes van twee tot vijf. Bij sparren staan ze afzonderlijk aan de tak. Dat onderscheid loopt door tot in het hout: grenen is harsrijker en warmer van kleur, vuren bleker.
Klik op een hoofdstuk of gebruik de pijlen · bomen vereenvoudigd getekend; de hoogtes onderling op schaal.
De diversiteit
Zes opmerkelijke dennensoorten
Van koude toendra tot mediterrane kust — en één die je bijna dagelijks tegenkomt zonder het te weten.
Grove denPinus sylvestris
Zwarte denPinus nigra
Zwarte den
Wordt ongeveer 25 meter hoog, met een donkere, groenzwarte schors. Populair als sierboom in parken in Europa en Noord-Amerika.
Siberische dwergdenPinus pumila
Siberische dwergden
Een lage, vaak kruipende den van enkele meters hoog, die groeit in de koudste klimaten en temperaturen tot -50 °C doorstaat.
Canarische denPinus canariensis
Canarische den
Inheems op de Canarische Eilanden en Madeira, doorgaans 20 tot 25 meter. Bijzonder brandbestendig: hij loopt na een bosbrand gewoon weer uit.
Amerikaanse witte denPinus monticola
Amerikaanse witte den
Uit het westen van Noord-Amerika, tot een meter of dertig hoog, met lange slanke naalden die bij veroudering geelbruin kleuren.
Koreaanse denPinus koraiensis
Koreaanse den
Uit Oost-Azië, bekend om zijn grote eetbare pijnboompitten — de meest verhandelde pijnboompit ter wereld komt van deze soort.
Van boom tot plank
Wat er van de den in je tuin staat
De grove den levert het grenenhout dat je in schuttingen, picknicktafels en tuinhuisjes terugvindt.
Grenen herken je aan het roodbruine kernhout, de duidelijke knoesten en de harsgeur. Het kernhout haalt duurzaamheidsklasse 3 tot 4; het lichte spinthout eromheen klasse 5. Voor buiten wordt het daarom geïmpregneerd — precies zoals bij vuren, het hout van de spar.
Onze KING-picknicktafels zijn van geïmpregneerd naaldhout, met planken van 40 mm — en de ROYAL KING-lijn met 45 mm.
Den of spar? Kijk naar de naalden
Bij dennen zitten de naalden in bundeltjes van twee tot vijf. Bij sparren staan ze afzonderlijk aan de tak. Dat onderscheid loopt door tot in het hout: grenen is harsrijker en warmer van kleur, vuren bleker en homogener. Het volledige verhaal staat in grenen of vuren.
Snel antwoord
Veelgestelde vragen over de den
Welke den levert grenenhout?
De grove den, Pinus sylvestris. Dat is het hout dat in de handel grenen heet — warm roodbruin kernhout met duidelijke knoesten.
Hoe oud kan een den worden?
Honderd tot duizend jaar, afhankelijk van de soort en de standplaats. Methusalem, een Great Basin bristlecone pine, is bijna 5.000 jaar oud en daarmee een van de oudste levende organismen op aarde.
Wat is het verschil tussen een den en een spar?
De naalden: bij dennen zitten ze in bundeltjes van twee tot vijf, bij sparren afzonderlijk aan de tak. Ook het hout verschilt — grenen is harsrijker en warmer van kleur dan vuren.
Waarom bloedt er hars uit dennenhout?
Omdat de boom harskanalen heeft die na het zagen actief kunnen blijven, vooral rond de knoesten. Warmte maakt de hars vloeibaar. Bij schilderen dicht je harsrijke plekken eerst af met een primer.
Verder in de Houtwijzer
Van boom naar meubel
Wie de boom kent, begrijpt het hout. En omgekeerd.
Een vraag over jouw project? Stel ze gerust — we denken graag mee.
Foto's via Wikimedia Commons: Pinus sylvestris — Dominicus Johannes Bergsma, CC BY-SA 4.0 · Pinus nigra — Cayambe, CC BY-SA 4.0 · Pinus pumila — Σ64, CC BY 3.0 · Pinus canariensis — Flocci Nivis, CC BY 4.0 · Pinus monticola — Mat Honan, CC BY 2.0 · Pinus koraiensis — Agnieszka Kwiecień, Nova, CC BY-SA 4.0