MDF, HDF, OSB, multiplex of spaanplaat? Plaatmateriaal vergeleken

Vergelijking · plaatmateriaal

Plaatmateriaal vergeleken

Vijf platen die op elkaar lijken in de bouwmarkt en heel anders reageren op vocht, schroeven en gewicht. Hier liggen ze naast elkaar, met per klus het beste antwoord.

MDF · HDF · spaanplaat
OSB · multiplex
Per klus de juiste plaat

vezel, spaan, schilfer of fineer

Samengevat

Het verschil zit in waarmee de plaat is opgebouwd

Alle vijf zijn hout, samengeperst met een bindmiddel. Wat verschilt, is de grootte van de houtdeeltjes — van fijn stof tot hele fineerbladen — en dat bepaalt bijna alles.

Vezel: MDF en HDF

Fijngemalen houtvezel. Glad, egaal, zonder nerf of kwasten: ideaal om te verven of te lamineren. HDF is dichter geperst dan MDF. MDF · HDF.

Spaan: spaanplaat

Houtspaanders, zaagsel en resthout. De voordeligste plaat, vlak en klaar voor fineer of laminaat, maar gevoelig voor vocht en minder schroefvast. Spaanplaat.

Schilfer: OSB

Grote, gerichte houtschilfers in lagen. Sterk in de richting waarin je hem belast, en er bestaan klassen voor vochtige omstandigheden. OSB.

Fineer: multiplex

Dunne fineerlagen, kruislings verlijmd. Sterker dan massief hout van dezelfde dikte en veel stabieler. Multiplex.

Naast elkaar

De vijf platen vergeleken

	MDF	HDF	Spaanplaat	OSB	Multiplex
Opbouw	fijne vezel	fijne vezel, dichter	spaanders	gerichte schilfers	kruislings fineer
Oppervlak	glad, egaal	zeer glad	vlak, grof in de kant	zichtbare schilfers	houtnerf
Sterkte	matig	hoog, stijf	laag	hoog in de lengte	hoog in alle richtingen
Gewicht	middel	zwaar	middel	middel	licht tot middel
Schroefvast	goed (niet in de kopse kant)	goed	zwak, zeker in de kopse kant	goed	zeer goed
Vocht	zwelt op	beter dan MDF, niet waterdicht	zwelt op	OSB/3–4 voor vochtig	watervast verlijmd bestaat
Afwerken	verven, lamineren	lamineren, lakken	fineer, laminaat	ruw laten, verven	lakken, oliën, beitsen
Prijs	laag	middel	laagst	laag	hoger

OSB-klassen in één zin

OSB/1 is voor droog en decoratief gebruik, OSB/2 voor dragend werk in droge ruimtes, OSB/3 voor dragend werk in vochtige omstandigheden en OSB/4 voor zwaar belaste constructies in vochtige omstandigheden. Meer in wat is OSB.

Beslissen

Welke plaat voor welke klus

Klus	Beste keuze	Waarom
Kast of meubel dat je verft	MDF	Glad, geen nerf die door de verf komt, vlot te frezen
Achterwand of ladebodem	HDF	Dun, stijf en licht genoeg voor die plek
Goedkope kastwand met laminaat	Spaanplaat	Vlak en voordelig; gebruik plaatschroeven en boor voor
Wand, dak of vloer onder de afwerking	OSB/3	Dragend, vochtbestendig, betaalbaar
Werkbank, bak of meubel met zichtbaar hout	Multiplex	Sterk in alle richtingen, schroeft goed, mooie rand
Buiten, onbeschermd	Liever massief buitenhout	Geen plaat houdt het zo lang vol

De zwakke plek

Vocht en buitengebruik

Plaatmateriaal is gemaakt om stabiel te zijn in een binnenklimaat. Zodra het nat wordt, zwellen vezel- en spaanplaten op — vooral aan de randen — en komen ze niet meer terug in vorm.

Voor vochtige plaatsen bestaan er uitvoeringen: watervast verlijmd multiplex, OSB/3 en OSB/4. Die kunnen tegen vocht, maar hun randen blijven het zwakke punt. Schilder of lak ze altijd mee.

Voor buitenmeubelen: massief hout

Een picknicktafel of tuinbank staat jaarrond in regen en zon. Daar houdt geen plaat het vol. Massief, geïmpregneerd of van nature duurzaam hout wel. Welk hout daarvoor: welk hout kan tegen vocht en de beste houtsoorten voor buiten.

Snel antwoord

Veelgestelde vragen over plaatmateriaal

Wat is het verschil tussen MDF en HDF?

Beide zijn gemaakt van fijne houtvezel en hars. HDF is dichter geperst: zwaarder, sterker en iets vochtbestendiger. MDF is lichter en makkelijker te bewerken, en de standaard voor meubels die je verft.

Welk plaatmateriaal kan tegen vocht?

Watervast verlijmd multiplex en OSB/3 of OSB/4 zijn gemaakt voor vochtige omstandigheden. Gewone MDF en spaanplaat zwellen op als ze nat worden. Echt buiten, onbeschermd, is geen enkele plaat zo goed als massief buitenhout.

Is multiplex hetzelfde als triplex?

Strikt genomen is triplex multiplex met drie lagen. In België wordt het woord triplex vaak voor alle multiplex gebruikt, ook met meer lagen.

Wat is het sterkste plaatmateriaal?

Voor constructies is multiplex het sterkst in alle richtingen dankzij de kruislings verlijmde fineerlagen. OSB/3 en OSB/4 zijn gemaakt om dragend te gebruiken. HDF is hard en stijf maar bedoeld voor dunne toepassingen zoals vloeren en achterwanden.

Verder in de Houtwijzer