De notelaar

De Houtwijzer · De bossen

De bossenreeks · boomportret

De notelaar

Noten in het najaar en het meest gewaardeerde meubelhout van Europa. Maar plant er niets onder, want deze boom verdedigt zijn plek chemisch.

  • Juglans regia
  • Maakt juglone
  • Loopt zeer laat uit
Juglans regia
Samengevat

De notelaar in het kort

De Europese walnotenboom (*Juglans regia*), familie Juglandaceae. Oorspronkelijk uit Azië en Griekenland, en al millennia bij ons geplant.

Een notelaar wordt zelden voor het hout geplant. Hij staat er voor de noten, of als solitair op een erf — en pas als hij gerooid wordt, blijkt hoeveel het hout waard is. Europees notenhout is een van de duurste meubelhoutsoorten die er zijn.

En hij heeft een eigenschap die weinig bomen delen: hij scheidt **juglone** af via zijn wortels, bladeren en bolsters. Die stof remt de kieming en groei van veel andere planten — een chemische manier om concurrentie op afstand te houden, die botanici allelopathie noemen.

Waarom onder een notelaar weinig groeit

Tomaten, aardappelen, appels en veel siergewassen reageren slecht op juglone en kunnen onder een notelaar verwelken zonder aanwijsbare reden. Grassen, brandnetel en veel bolgewassen hebben er geen last van. Wie een moestuin plant, houdt beter een ruime afstand — de invloed reikt ongeveer zo ver als de kroon.

Botanisch
Juglans regia
Familie
Juglandaceae
Herkomst
Azië en Griekenland, al millennia bij ons
Bijzonder
scheidt juglone af — allelopathie
Uitlopen
zeer laat, vaak pas in mei
Hout
grijsbruin met rijke adering; zeer gewild

Eerlijk is eerlijk: een notelaar loopt zeer laat uit, vaak pas half mei, en verliest zijn blad al vroeg. Wie hem plant voor de schaduw, heeft die schaduw maar een halfjaar. Bovendien laten de groene bolsters in het najaar een hardnekkige bruine vlek achter op terrassen en auto's.

Herkennen

Aan het blad en de geur

NotelaarJuglans regia

Geveerd blad

Vijf tot negen deelblaadjes aan één steel, glad en glanzend. Wrijf erover en je ruikt de karakteristieke, wat bittere notengeur.

Gladde grijze bast

Bij jonge bomen zilvergrijs en glad, bij oudere diep gegroefd.

Groene bolsters

De noot zit in een dikke groene bolster die bij rijping openbarst. Het sap erin kleurt handen en kleding bruin — vroeger werd het als kleurstof gebruikt.

Late uitloop

Half mei pas in blad. Dat is een aanpassing tegen late nachtvorst, maar het maakt hem in het voorjaar het langst kale beeld in de tuin.

Van boom naar plank

Het meubelhout van de bovenkant

Grijsbruin met adering

Een levendige, onvoorspelbare tekening die geen twee keer hetzelfde is. Het spinthout is witachtig en steekt scherp af.

Uitstekend bewerkbaar

Zaagt, schaaft, snijdt en draait plezierig, en neemt olie en lak egaal op.

Geweerkolven

Al eeuwen de standaard, om de combinatie van sterkte, maatvastheid en schokabsorptie.

Schaars en duur

Notelaars worden zelden voor houtproductie geplant, dus het aanbod komt vrijwel volledig van losse bomen. Zie Europees notenhout.

Europees of Amerikaans

Amerikaans notenhout (Juglans nigra) is donkerder en egaler; Europees notenhout is lichter, grijzer en levendiger van tekening. Zie walnotenhout voor het volledige verschil.

Snel antwoord

Veelgestelde vragen over de notelaar

Waarom groeit er niets onder een notelaar?

Door juglone, een stof die de boom afscheidt via wortels, bladeren en bolsters. Die remt de kieming en groei van veel planten — tomaten, aardappelen en appels zijn er gevoelig voor.

Waarom loopt een notelaar zo laat uit?

Als bescherming tegen late nachtvorst. Hij komt vaak pas half mei in blad en verliest het blad weer vroeg.

Waarom is notenhout zo duur?

Notelaars worden zelden voor hout geplant — ze staan er voor de noten of als solitair. Het aanbod komt van losse bomen, en grote egale partijen bestaan nauwelijks.

Kan ik onder een notelaar tuinieren?

Beperkt. Grassen, brandnetel en veel bolgewassen verdragen juglone; tomaten, aardappelen en appels niet. Houd afstand tot ongeveer de kroonrand.

Verder in de Houtwijzer

De notelaar in perspectief

Noten boven de grond, chemische oorlog eronder.

Een vraag over jouw project? Stel ze gerust — we denken graag mee.